किरात भाषा लिपिको सफ्टवेय तथा एफ निर्माण अवधारणा
भाषा मानिसको लागि नभइनहुने महत्वपूर्ण साधन हो । भाषाकै कारण मानिसलाई सर्वश्रेष्ठ प्राणी मानिएको हो । यदि भाषा नहुने हो भने मानिसले सोच्न पनि सक्दैन । भाषा प्रयोग मानिसको सोंचबाट सुरुवात भई आफूलाई अभिव्यत्त गर्न र अर्को मानिससँग जोडिनको लागि भाषा आवश्यक हुन्छ । भाषा समुदायको उपज हो । विचारको आदान प्रदान र बोलीचालीका निम्ति समुदायले भाषाको विकास गरेको हुन्छ ।

भाषाशास्त्रीहरुका अनुसार नेपालमा भारापेली, भोट–बर्मेली, अस्ट्रो एसिएटिक र द्रबिड भाषा परिवारका भाषाहरु बोलिन्छ । ती मध्ये नेपालका पूर्वी पहाडी क्षेत्रमा भोट बर्मेली भाषा परिवारका किरात भाषाहरु बोलिन्छन् । किरात भाषा परिवारभित्र लिम्बू, बान्तावा, चाम्लिङ, बाम्बुले, लोहरुङ, याख्खा, सुनुवारलगायतका तीन दर्जन भाषाहरु पर्दछन् । मानव सभ्यताको विकासँगै मानिसले बोल्ने भाषालाई लेख्य रुपमा विकास गर्न लिपिको विकास भयो । हाल विश्वमा५ हजार भन्दा वढी भाषा रहेता पनि चार सययको हाराहारीमा मात्र लिपि रहेका छन् ।

लिम्बू (यसलाई याक्थुङ भाषा पनि भनिन्छ) भाषा नेपालमा बोलिने मुख्य भाषाहरु मध्ये एका हो । यसैगरी किरात लिपि नेपालको एक प्राचीन लिपि हो । विश्वव्यापिकरण र राजनीतिको चपेटका कारण विश्वका हजारौं भाषाहरु लोप भइरहेका छन् । हजारौं भाषाहरु लोप हुने अवश्यामा छन् । यस्तै चपेटामा किरात लिम्बू र लिपि परेका छन् । विश्वमा नयाँ नयाँ प्रविधिको तिब्र विकास भइरहेको छ । विज्ञान र प्रविधिको उपयोग गर्न नसके भाषा र लिपि हराउँदै जाने खतरा छ । लिम्बू भाषालाई पनि लोप हुन बाट बचाउन, प्रविधिको वड्दो विकास संगसंगै विकास गर्न सकिएन भने भाषा लिपि लोप भएर जाने संकट छ । त्यसैले भाषा लिपिलाइ प्रविको विकास संगै आधुनीक रुपमा प्रयोग गर्न सकिने रुपमा विकास गर्न आवश्यक छ । तसर्थ, प्रविधि सुहाउँदो एपहरु निर्माण गर्न यो अवधारणा पत्र तयार गरिएको छ ।

किरात भाषा लिपि र साहित्य आधुनिक विकासको लागि किरात चोत्लुङ प्रां लिं
माङसेबुङ, इलाम